Από τότε μέχρι σήμερα έχουμε γίνει μάρτυρες πολλών καταγγελιών, τόσο στον χώρο του αθλητισμού, όπως και στον καλλιτεχνικό ο οποίος αυτή τη περίοδο βρίσκεται σε αναβρασμό. Η υπόθεση Λιγνάδη έχει συγκλονίσει ολόκληρη τη χώρα, με την προφυλάκιση του να συμβολίζει μία πρώτη νίκη τόσο για το ελληνικό κίνημα, αλλά πολύ περισσότερο για εκείνους που τόλμησαν να δημοσιοποιήσουν τις τραυματικές εμπειρίες που βίωσαν κοντά του, μετατρέποντας τον φόβο σε τόλμη, με την ελπίδα πως όλο και περισσότεροι θα μιλήσουν, αντλώντας δύναμη απ' τους ίδιους.
Απ' ότι φαίνεται η χώρα μας βρίσκεται πλέον στο σωστό σημείο, χρονικά. Ο διάλογος έχει ανοίξει, συνεχίζεται και θα συνεχιστεί. Με την ευχή πως θα αγγίξει και άλλους κλάδους.
Στη σεξουαλική παρενόχληση ωστόσο, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι όλοι είμαστε εν δυνάμει θύματα. Δεν έχει σημασία αν είσαι διάσημος, ή άσημος, όπως επίσης αν είσαι άντρας ή γυναίκα. Σαφώς οι γυναίκες το αντιμετωπίζουν πιο συχνά, ωστόσο είναι κοινός τόπος για όλους μας, όπως αποδεικνύεται μέσω των πρόσφατων καταγγελιών που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Σήμερα στις .LΕΞΕΙS. η δικηγόρος Έλλη Μιχελάκη μοιράζεται μαζί μας απλά & συνοπτικά το νομικό πλαίσιο γύρω απ τη σεξουαλική παρενόχληση στον εργασιακό χώρο. Τι εστί σεξουαλική παρενόχληση; Πώς καλύπτει η νομοθεσία το θύμα; Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ένα τέτοιο συμβάν μέσω της νομικής οδού;
Ενημερωνόμαστε για να είμαστε σε θέση να στηρίξουμε τόσο τους εαυτούς μας, όσο και εκείνους που θα μας χρειαστούν.
Κανένας/Καμία μόνη, είμαστε ΟΛΟΙ μαζί.
• ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ:
Κάθε ανεπιθύμητη συμπεριφορά σεξουαλικού χαρακτήρα, η οποία προσβάλλει την προσωπικότητα ενός προσώπου και θίγει τη γενετήσια αξιοπρέπειά του, δημιουργώντας εκφοβιστικό, εξευτελιστικό, ταπεινωτικό ή επιθετικό περιβάλλον, ανεξαρτήτως αν ΑΥΤΗ η συμπεριφορά ΕΙΝAΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ή ΛΕΚΤΙΚΗ.
ΤΟΣΟ Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΣΟ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ θεωρεί το φαινόμενο αυτό ως ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΛΟΓΩ ΦΥΛΟΥ (discrimination based on sex) καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων που δέχονται τέτοιου είδους συμπεριφορές είναι γυναίκες.
Το φαινόμενο αυτό είναι δυστυχώς πολύ σύνηθες στον χώρο εργασίας. Εκεί παρατηρείται όχι μόνο από τον προϊστάμενο ή τον εργοδότη (οι οποίοι συχνά επιδεικνύουν τέτοιες συμπεριφορές, ακόμη και κατά τη διαδικασία αναζήτησης εργασίας και όχι μόνο στο πλαίσιο μίας υφιστάμενης εργασιακής σχέσης) αλλά και μεταξύ συναδέλφων, μάλιστα στον τομέα του επισιτισμού το φαινόμενο αυτό κοινωνικής παθογένειας, παρατηρείται ακόμη και από τους πελάτες.
• ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ:
- Ν.
3896/2010
(ουσιαστικά ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΕΙ ΣΤΗΝ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ την ευρωπαϊκή ΟΔΗΓΙΑ 2006/54/ΕΚ) η σεξουαλική παρενόχληση αναγνωρίζεται
ως διάκριση λόγω φύλου, η οποία απαγορεύεται.
- Επιπλέον, το άρθρο 337 του Ποινικού Κώδικα ορίζει ρητά ότι η προσβολή
της γενετήσιας αξιοπρέπειας είναι ποινικό αδίκημα, και μάλιστα στην παράγραφο
4 θεωρεί ως επιβαρυντική περίσταση -και άρα τιμωρεί σκληρότερα- όποιον προβαίνει σε σεξουαλική παρενόχληση
προσώπου που εξαρτάται εργασιακά από αυτόν ή εκμεταλλευόμενος την
ανάγκη του να εργαστεί.
- Πέρα όμως από την ποινική
διαδικασία υπάρχει και η
δυνατότητα προσφυγής στα αστικά δικαστήρια, καθώς η σεξουαλική
παρενόχληση συνιστά προσβολή της
προσωπικότητας του θύματος, όταν συντρέχουν γεγονότα που δημιουργούν εκφοβιστικό κλίμα στο χώρο εργασίας.
• ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ:
Όταν η σεξουαλική παρενόχληση συμβαίνει:
- Μεταξύ
συναδέλφων,
(υφιστάμενο ή προϊστάμενο), ο εργαζόμενος, κατά του οποίου αυτή στρέφεται,
οφείλει να ενημερώσει αμέσως τον εργοδότη του. Σύμφωνα με την υποχρέωση
πρόνοιας του εργοδότη αυτός οφείλει να προστατεύει τους
εργαζομένους από κάθε πράξη, που συνιστά διάκριση λόγω φύλου, και ιδίως τη
σεξουαλική παρενόχληση. Σε περίπτωση, που δεν τηρείται η υποχρέωση
πρόνοιας, ο εργαζόμενος, νομιμοποιείται να επικαλεσθεί παράβαση αυτής, καταχρηστική άσκηση του διευθυντικού
δικαιώματος, μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας και επομένως
καταγγελία της σύμβασης εργασίας
από τον εργοδότη με αξίωση αποζημίωσης απόλυσης.
- (Από τον εργοδότη), η ίδια η σεξουαλική παρενόχληση δύναται να ερμηνευθεί ως μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας, από την πλευρά του εργοδότη. Και συνεπάγεται αξίωσης καταβολής αποζημίωσης απόλυσης.
Αν ο εργοδότης εντωμεταξύ, δεν προβεί και σε εκδικητική απόλυση.
Η εκδικητική απόλυση κατόπιν απόκρουσης της παρενοχλητικής συμπεριφοράς από τον εργαζόμενο είναι απολύτως άκυρη, ως καταχρηστική. O εργαζόμενος εντός τριών μηνών από την άκυρη απόλυση, μπορεί να ασκήσει αγωγή αξιώνοντας τις αποδοχές υπερημερίας και τη συνέχεια της εργασιακής σχέσης.
Επειδή το πιο
πιθανό είναι το θύμα να μην επιθυμεί την συνέχιση της εργασιακής σχέσης, η
εναλλακτική αντίδραση στην εκδικητική (και άρα άκυρη) απόλυση είναι: Να θεωρήσει νόμιμη την καταγγελία της
σύμβασης εργασίας, αξιώνοντας αποζημίωση απόλυσης.
- Τα θύματα πρέπει να έχουν υπόψιν πως σε κάθε σεξουαλική παρενόχληση, συντρέχει προσβολή της προσωπικότητας του εργαζομένου, η οποία συνιστά αδικοπραξία και θεμελιώνει αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.
Μάλιστα, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Ν. 3896/2010, όταν πιθανολογείται παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης, με αποτέλεσμα ο φερόμενος ως θύτης, να υποχρεούται να αποδείξει ότι δεν επήλθε η εν λόγω παραβίαση.
- Μήνυση για σεξουαλική παρενόχληση, εφόσον στοιχειοθετείται το αδίκημα του άρθρου 337 του Ποινικού Κώδικα, και ιδίως αυτό της παραγράφου 4 που αφορά την εργασία.
Τα εργαζόμενα
άτομα οφείλουν να είναι ενημερωμένα, ώστε
να αντιλαμβάνονται την παρενόχληση και να αξιοποιούν τις δυνατότητες, που τους
παρέχει ο νόμος, ώστε να μην γίνονται θύματα εργοδοτικής αυθαιρεσίας.
* Υ.Γ: Από τις 25/2/2021 τέθηκε σε ισχύ η πλατφόρμα metoogreece.gr . Θα συλλέγει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για θέματα σεξουαλικής παρενόχλησης, κακοποίησης και εξουσιαστικής βίας και τις δράσεις καταπολέμησής τους. Σύντομα θα υπάρχουν ανακοινώσεις για πρωτοβουλίες που σκοπό έχουν να βοηθήσουν τον καθένα και την καθεμία να αντιδράσει σε κάθε μορφή παρενόχλησης και κακοποίησης.
Ιδέα - Σύνταξη:
Έλλη Ζ. Μιχελάκη, Δικηγόρος
Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια
LLM
στο Δίκαιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Συνεργάτης του Δικηγορικού Γραφείου Βιβής Δερμιτζάκη & Συνεργατών, Ηράκλειο Κρήτης
Επιμέλεια: Εμμανουέλα Φασομυτάκη