Μία μέρα που δεν είναι γιορτή, μα υπενθύμιση. Για όσα Εκείνες κατέκτησαν πριν από εμάς και για όσα Εμείς οφείλουμε να κατακτήσουμε για Εκείνες που θα ακολουθήσουν. Είναι ημέρα Αγώνα, γιατί αγωνίστηκαν, αγωνίζονται και εξακολουθούν να αγωνίζονται.
Αγώνας, από το αρχαίο ελληνικό ρήμα ἄγω. Η επίπονη προσπάθεια για την επίτευξη ενός σκοπού. Η προσπάθεια, η μάχη. Στην ερώτηση ποιο πρόσωπο θα επέλεγες να τοποθετήσεις δίπλα σ αυτή τη λέξη, χωρίς δισταγμό, θα επέλεγα εκείνο της Μάγδας Φύσσα.
Καιρό ήθελα να γράψω δυο λόγια για εκείνη και η σημερινή ημέρα φαντάζει ιδανική.
Να τιμήσω τη Μάγδα. Τη Γυναίκα, τη Μάνα, την Αγωνίστρια. Που στο δικό της πεδίο μάχης, η νίκη στέφθηκε με αγκάθινο στεφάνι. Μα νίκησε, μόνη απέναντι στο "τέρας".
7 χρόνια έχουν συμπληρωθεί από την δολοφονία του Παύλου.
Η 7η Οκτωβρίου του 2020, ήταν η πιο όμορφη μέρα σε ένα κατά κοινή ομολογία απεχθές 2020. Ήταν η μέρα που ο Παύλος επιτέλους δικαιώθηκε. Χιλιάδες κόσμου ξεχύθηκαν στους δρόμους. Απ' άκρη σ΄άκρη αυτής της χώρας, το βήμα μας στη γη & οι φωνές μας στον αέρα, έδιναν ρυθμικά τον παλμό της ημέρας. Και λυτρωθήκαμε όλοι μαζί, με την κραυγή της. Αλησμόνητη η κραυγή της "Παύλο, τα κατάφερες! Τα κατάφερες γιε μου.. Γιε μου"! έξω από το εφετείο.
Με στοιχειώνει μέχρι σήμερα & μάλλον για το υπόλοιπο της ζωής μου.
Σήμερα η σκέψη μου είναι σε Εκείνη.
Μια Γυναίκα, μια Μάνα, που έγινε - άθελά της - σύμβολο. Όχι μόνο του Αντιφασιστικού αγώνα. Μα πιο πολύ σύμβολο Αξιοπρέπειας / Δύναμης / Σεβασμού / Υπομονής / Αντοχής και Καρτερικότητας.
7 χρόνια εκεί. Σήκωσε στις πλάτες της το βάρος της δίκης. Κυριολεκτικά.
Κάθε μέρα εκεί. Με τα μαύρα ρούχα και τα ανάκατα μαλλιά. Να στέκεται αλύγιστη τη μία μέρα, να λυγίζει την επομένη. Να περιμένει. Να οργίζεται. Να κλαίει. Να καταρρέει. Να αντέχει. Να μην αντέχει. Να ουρλιάζει. Να σωπαίνει. Να υπάρχει. Να μην υπάρχει.
Με δικά της λόγια: "Είναι μεγάλος πόνος για εμένα να πηγαίνω στη δίκη, δεν είναι εύκολο, όμως δεν θέλω να νιώσει κανένα παιδί ότι είναι μόνο του εκεί. Όταν εγώ ζητώ από τον κόσμο να είναι εκεί, γιατί τους αφορά όλους, δεν θέλω να είναι μόνοι τους. Όχι βέβαια ότι τους παρέχω καμία προστασία, αλλά θέλω να νιώθουν την παρουσία μου, ότι είμαι κι εγώ εδώ και μαζί σας το περνώ όλο αυτό" (Μάγδα Φ. , Εφημερίδα των Συντακτών, Σεπτέμβριος 2019).
Πόσο σπουδαίο, πόσο σπουδαία.
Ο πόνος που έγινε δύναμη. Μία μέρα ακόμα, ένας μήνας ακόμα, 1 χρόνος ακόμα.
Δεν άφηνε κανέναν να ξεχάσει. Δολοφόνους, δικαστές, εμάς τους ίδιους.
Ποιος μπορεί άλλωστε να ξεχάσει την ημέρα της κατάθεσης της; Οι δολοφόνοι σκυφτοί να κρύβουν τα πρόσωπα τους και εκείνη αγέρωχη, ακλόνητη απ' τη θέση της να δείχνει τον δρόμο. Κοίταζε κατάματα το "τέρας", μα δεν τρόμαξε ούτε στιγμή. Δε συνήθισε ποτέ, δε του έμοιασε ποτέ. Το διέλυε, κάθε φορά.
Ανατρέχω συχνά στο κείμενο της Βάλιας Τσιριγώτη και το συγκεκριμένο απόσπασμα:
"Στα ελληνικά δεν υπάρχει λέξη για όσους χάνουν το παιδί τους. Αν χάσεις τη μάνα σου είσαι ορφανός, αν χάσεις τον σύντροφό σου είσαι χήρα, αν σκοτωθεί το παιδί σου η ύβρις των άγραφων νόμων δεν επιτρέπει να σχηματιστεί όνομα για κάτι που διακόπτει τη φυσική αλληλουχία της ζωής{...}
Κάποτε σε ένα διάλειμμα μιας δίκης βρέθηκα δίπλα στη Μάγδα Φύσσα. Ζαλιζόταν, μα εξακολουθούσε να μυρίζει κεραυνό. Με ίδιο το βλέμμα της τίγρης που με νύχια και δόντια προστατεύει το μωρό της ανάμεσα σε δέκα αναμμένες κάνες. Οι τίγρεις προστατεύουν το μωρό τους ακόμα και νεκρό. Αιώνια.
Καταιγίδα και κεραυνό μυρίζουν πάντα οι γυναίκες που αγωνίζονται ενάντια στο θάνατο. Και θάνατος είναι ό,τι εκπίπτει ζωής, θάνατος είναι ό,τι αφαιρεί απ'τον κόσμο την ύπαρξη, όπως ο φασισμός.
Τιμή στις γυναίκες που στο πεδίο των τραυμάτων τους παλεύουν να φυτρώσει μια μέρα άλλη".
Και η Μάγδα πάλεψε και παλεύει, γιατί η μάχη με την απώλεια είναι καθημερινή. Όπως και η μάχη για δικαίωση. Η οποία μπορεί να ήρθε εκείνη την Τετάρτη, μπορεί και όχι. Ίσως να έρθει χρόνια μετά.
Όταν στον πρωινό της καφέ, αφού έχει αφήσει και το δικό του φλιτζάνι στο τραπέζι, όπως κάνει κάθε πρωί, θα αποφασίσουν ότι τώρα - ναι - μπορεί να ξεκουραστεί γιατί αυτός ο κόσμος έγινε λίγο πιο δίκαιος, ίσως και ν' άλλαξε, γιατί αυτοί οι δύο Άνθρωποι στάθηκαν για λίγο επάνω του.
Μέχρι τότε θα στέκεται όρθια και θα είναι παρούσα. Θα τιμά τη μνήμη του παιδιού της, θα διαδηλώνει για τον Ζακ, θα αγκαλιάζει τη μητέρα της Ελένης & θα οδηγεί τις πορείες μαζί με τα υπόλοιπα "παιδιά" της, εκείνα που απέκτησε στη διαδρομή.Έχασε το δικό της, μα απέκτησε τόσα. Για την ίδια είναι συγκλονιστικό, για εμάς το αυτονόητο.
Ξέρετε εκείνο το βράδυ, την παραμονή της απόφασης, δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Την επόμενη μέρα στη πορεία το είπα γελώντας σε δυο τρεις φίλους και κοιτάζοντας με κατάματα μου απάντησαν, "ούτε γω". Εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα πάλι εκείνη.
Εμείς γνωρίσαμε τον Παύλο ως Σύμβολο, εκείνοι τον ζούσαν σαν Άνθρωπο. Ήταν ο γιος, ο αδελφός, ο θείος, ο κολλητός κ.ο.κ. Πώς να δεχτεί μια Μάνα ότι το παιδί της θυσιάστηκε εν καιρώ ειρήνης;
Ο Παύλος στα 4 λεπτά που έμεινε ζωντανός σήκωσε το χέρι και κατέδειξε το δολοφόνο του. Είπε στους φίλους του να τρέξουν και εκείνος έμεινε πίσω να κάνει εκείνο που ένιωσε σωστό. Έδωσε τη ζωή του για να σκοτώσει τον φόβο του.
Και η Μάγδα μέσα σ'αυτά τα 7 χρόνια μας απέδειξε το γιατί.
Κάποτε διάβασα τη φράση, "Δεν υπάρχουν γενναίοι - υπάρχουν μόνο αυτοί που δέχονται να πηγαίνουν χέρι χέρι με τον φόβο".
Ο Παύλος ήταν γενναίος, γιατί και η Μάγδα είναι γενναία.
Εκείνη το έμαθε με τον πιο σκληρό τρόπο, αγκάλιασε όμως τον φόβο της. Χέρι χέρι βάδιζαν κάθε φορά που τα βήματα της την έφερναν στο Εφετείο. Και ελπίζω, πραγματικά ελπίζω, εκείνη η ημέρα να την απελευθέρωσε έστω για λίγο από αυτό το βάρος. Για όλους εμάς, εκείνη την ημέρα τη φανταζόμουν πάντα σαν ένα παράθυρο. Που κάποιος θα ανοίξει και θα μπει μέσα ο καθαρός αέρας. Και θα καθαρίσει τα πάντα. Θα είναι σαν μια βαθιά ανάσα. Ο θώρακας μας θα φουσκώσει - θα γεμίσει τόσο - που δε θα το πιστεύουμε.
Και στην επόμενη ανάσα θα νιώσουμε σαν ένα πούπουλο. Όχι για πάντα, αλλά για εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα, σε εκείνο το μικρό παράλληλο σύμπαν που θα υπάρξουμε για λίγο όλοι μαζί, και η ζωή θα είναι όμορφη, δίκαιη γιατί συνέβη αυτή η νίκη.
Ελπίζω αυτό να ένιωσε και εκείνη για εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα που ο φόβος της άφησε το χέρι, στάθηκε λίγο πιο πέρα και την καμάρωσε. Όπως και όλοι εμείς.
"Απ' όλα τα τραγούδια του, το αγαπημένο μου, που δεν του άρεσε καθόλου, ήταν οι «Αναμνήσεις», επειδή έλεγε «Πώς να ξεχάσω την αγκαλιά της μάνας». Με τον Παύλο τα λέγαμε όλα. Αλλά θα ήθελα να έχω προλάβει, προτού φύγει, να του πω άλλη μια φορά πόσο πολύ τον αγαπούσα. Κι αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω και είχα μια ευκαιρία, θα ήθελα να είχα μπει μπροστά στον γιο μου και να μαχαίρωναν εμένα" (Μάγδα Φ. , Lifo.gr, Μάρτιος 2020).
Συγκλονιστική, επιβλητική, αληθινή. Αυτή είναι για μένα η Μάγδα Φύσσα.
Ημέρα της Γυναίκας σήμερα και την επιλέγω γιατί συμπυκνώνει όλα όσα θαυμάζω στις γυναίκες. Αλλάζουν, προσαρμόζονται, παθιάζονται, φροντίζουν, μα πάνω απ όλα αγωνίζονται. Δε παύουν να αγωνίζονται.
Σε ευχαριστώ Μάγδα,
το "παιδί" σου.
Σύνταξη - Επιμέλεια : Εμμανουέλα Φασομυτάκη